Αθλητική Αμηνόρροια και Ολιγομηνόρροια: Αιτιολογία, Επιπτώσεις και η Γυναικεία Αθλητική Τριάδα

 .

---

Εισαγωγή

Η αμηνόρροια (πλήρης διακοπή της περιόδου για >6 μήνες) και η ολιγομηνόρροια (κύκλοι διάρκειας >35 ημερών) αποτελούν συχνές ενδοκρινικές διαταραχές σε γυναίκες που ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό. Ιδιαίτερα σε αθλήματα που δίνουν έμφαση στο χαμηλό σωματικό βάρος (π.χ. μαραθώνιος, ενόργανη γυμναστική, μπαλέτο), ο επιπολασμός μπορεί να αγγίξει έως και το 65%, έναντι μόλις 2-5% στον γενικό πληθυσμό.

Παθοφυσιολογία: Το Ενεργειακό Έλλειμμα

Η κύρια αιτία δεν είναι η ίδια η άσκηση ή το χαμηλό ποσοστό λίπους, αλλά η Σχετική Ενεργειακή Ανεπάρκεια στον Αθλητισμό (RED-S).
Όταν η ενεργειακή πρόσληψη από τη διατροφή δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της προπόνησης και τις βασικές λειτουργίες του οργανισμού, ο εγκέφαλος (υποθάλαμος) εισέρχεται σε κατάσταση "εξοικονόμησης ενέργειας". Αυτό οδηγεί σε:

1. Καταστολή της έκκρισης της ορμόνης GnRH.
2. Μείωση των επιπέδων οιστρογόνων (υποοιστρογοναιμία).
3. Αναστολή της ωορρηξίας και διακοπή του κύκλου.

Η Γυναικεία Αθλητική Τριάδα

Η αμηνόρροια αποτελεί τον έναν από τους τρεις πυλώνες της «Γυναικείας Αθλητικής Τριάδας» (Female Athlete Triad):

• Χαμηλή Ενεργειακή Διαθεσιμότητα: Με ή χωρίς διατροφική διαταραχή.
• Εμμηνορροϊκή Δυσλειτουργία: Από ολιγομηνόρροια έως λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια.
• Χαμηλή Οστική Πυκνότητα: Η έλλειψη οιστρογόνων εμποδίζει την εναπόθεση ασβεστίου, οδηγώντας σε πρόωρη οστεοπόρωση και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων κοπώσεως.

Κλινικές Επιπτώσεις

Εκτός από τα προβλήματα γονιμότητας και τη σκελετική υγεία, οι αθλήτριες με χρόνια αμηνόρροια ενδέχεται να εμφανίσουν:

• Καρδιαγγειακές διαταραχές (ενδοθηλιακή δυσλειτουργία).
• Μειωμένη μυϊκή ισχύ και αντοχή.
• Ψυχολογικές μεταπτώσεις και κατάθλιψη.

Θεραπευτική Προσέγγιση

Η αντιμετώπιση είναι κυρίως διατροφική και όχι φαρμακευτική. Η αύξηση της θερμιδικής πρόσληψης και η μικρή μείωση της έντασης της προπόνησης συνήθως αποκαθιστούν τον κύκλο εντός λίγων μηνών. Η χρήση αντισυλληπτικών δισκίων συχνά «κρύβει» το πρόβλημα προκαλώντας ψευδοπερίοδο, χωρίς να διορθώνει το ενεργειακό έλλειμμα ή να προστατεύει πλήρως τα οστά.

---

Πηγές & Βιβλιογραφία

1. Mountjoy, M., et al. (2018). "The IOC consensus statement: beyond the Female Athlete Triad—Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S)." British Journal of Sports Medicine.
2. Nattiv, A., et al. (2007). "American College of Sports Medicine position stand. The Female Athlete Triad." Medicine & Science in Sports & Exercise.
3. De Souza, M. J., et al. (2014). "2014 Female Athlete Triad Coalition Consensus Statement on Treatment and Return to Play of the Female Athlete Triad." British Journal of Sports Medicine.
4. Gordon, C. M., et al. (2017). "Functional Hypothalamic Amenorrhea: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline." The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.

---