Αμηνόρροια και Αθλητική Απόδοση: Από την Παθολογία στον Προπονητικό Σχεδιασμό

 

---

1. Ταξινόμηση της Αμηνόρροιας στον Αθλητισμό

Η αμηνόρροια ορίζεται ως η απουσία εμμήνου ρύσης και στον αθλητισμό συνδέεται άμεσα με τη λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια (FHA) λόγω ενεργειακού ελλείμματος.

• Πρωτοπαθής Αμηνόρροια: Η κατάσταση όπου μια αθλήτρια δεν έχει εμφανίσει την πρώτη της περίοδο (εμμηναρχή) έως την ηλικία των 15 ετών (παρουσία δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου) ή των 14 ετών (απουσία αυτών). Συχνά οφείλεται σε έντονη προπόνηση από πολύ μικρή ηλικία σε συνδυασμό με χαμηλή θερμιδική πρόσληψη.
• Δευτεροπαθής Αμηνόρροια: Η διακοπή της περιόδου για τουλάχιστον 3 μήνες σε γυναίκες με προηγουμένως σταθερό κύκλο, ή για 6 μήνες σε γυναίκες με ασταθή κύκλο. Είναι η πιο συχνή μορφή στους αθλητές αντοχής και αισθητικών αθλημάτων.

2. Ο Εμμηνορροϊκός Κύκλος και η Αθλητική Απόδοση ανά Φάση

Οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων και της προγεστερόνης επηρεάζουν τον μεταβολισμό, τη θερμορρύθμιση και τη μυϊκή λειτουργία.

Φάση Κύκλου	Ορμονικό Προφίλ	Επίδραση στην Απόδοση & Προπόνηση
Πρώιμη Ωοθυλακική (Ημέρες 1-5)	Χαμηλά Οιστρογόνα & Προγεστερόνη	Πιθανή μείωση απόδοσης λόγω πόνου (δυσμηνόρροια) και κόπωσης. Ο μεταβολισμός θυμίζει αυτόν των ανδρών· ιδανική για αποκατάσταση.
Όψιμη Ωοθυλακική (Ημέρες 6-13)	Υψηλά Οιστρογόνα	Κορύφωση απόδοσης. Τα οιστρογόνα ενισχύουν τη διάθεση και την ενέργεια. Ιδανική φάση για προπόνηση δύναμης και υψηλής έντασης.
Ωορρηξία (Ημέρες 14-15)	Μέγιστα Οιστρογόνα / Αύξηση Τεστοστερόνης	Μέγιστη μυϊκή ισχύς. Ωστόσο, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος τραυματισμών (π.χ. ρήξη πρόσθιου χιαστού) λόγω αυξημένης χαλαρότητας των συνδέσμων.
Ωχρινική Φάση (Ημέρες 16-28)	Υψηλή Προγεστερόνη	Μείωση αεροβικής ικανότητας. Η προγεστερόνη αυξάνει τη θερμοκρασία του σώματος και την καρδιακή συχνότητα ηρεμίας, καθιστώντας την άσκηση σε ζέστη πιο δύσκολη.

3. Συμπέρασμα

Ενώ η αντικειμενική αθλητική απόδοση μπορεί να μην επηρεάζεται δραματικά σε όλες τις γυναίκες, η υποκειμενική αίσθηση κόπωσης είναι συχνά υψηλότερη στην αρχή της περιόδου και στο τέλος της ωχρινικής φάσης. Η απουσία κύκλου (αμηνόρροια) δεν βελτιώνει την απόδοση· αντίθετα, αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων κοπώσεως και καρδιαγγειακών προβλημάτων.

---

Πηγές & Βιβλιογραφία

1. Nattiv, A., et al. (2007). "The Female Athlete Triad." Medicine & Science in Sports & Exercise.
2. McNulty, K. L., et al. (2020). "The Effects of Menstrual Cycle Phase on Exercise Performance in Eumenorrheic Women: A Systematic Review and Meta-Analysis." Sports Medicine.
3. Mountjoy, M., et al. (2018). "IOC consensus statement on Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S)." British Journal of Sports Medicine.
4. Carmichael, M. A., et al. (2021). "The Impact of Menstrual Cycle Phase on Athletes' Performance: A Narrative Review." International Journal of Environmental Research and Public Health.