Η χρήση της εσωτερικής και της εξωτερικής παρακίνησης

  Υπάρχει και η άποψη ότι η χρήση των εξωτερικών ανταλλαγμάτων  αυξάνει τη συμμετοχή και ισχυροποιεί την εσωτερική παρακίνηση (Ross, 1976). Ως ένα βαθμό πάντως τα εξωτερικά κίνητρα δρουν θετικά, αλλά μόνο αν χρησιμοποιούνται με πολύ ευαισθησία και όχι αλόγιστα.

Το σημερινό αθλητικό σύστημα στην ουσία λειτουργεί με βάση τα εξωτερικά ανταλλάγματα. Τα παιδιά μεταπηδούν από ένα περιβάλλον με χαλαρή οργάνωση (το παιχνίδι), σε ένα χώρο, όπου η απόδοση ορίζεται με βάση τις προδιαγραφές και τα ανταλλάγματα που θέτουν ενήλικες, (φόρμες, κύπελλα, μετάλλια, "προσφορά επαγγελμάτων" κ.λ.π.)

Η έρευνα, πάντως, έχει μελετήσει το πρόβλημα της χρήσης των υλικών ανταλλαγμάτων στον αθλητισμό και έχει εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα. Μερικά από τα ερευνητικά δεδομένα σχετικά με τη διχοτόμο εσωτερική-εξωτερική παρακίνηση και τη χρήση τους σε παιδιά είναι τα εξής :

1, Η παρουσία ενηλίκων μειώνει την εσωτερική παρακίνηση (Lepper & Greene, 1974)

2. Η εσωτερική παρακίνηση μειώνεται από τη προσδοκία εξωτερικών κινήτρων, όταν όμως αυτά είναι απροσδόκητα, η εσωτερική παρακίνηση μειώνεται λιγότερο.

3. Σε ενδιαφέρουσες δραστηριότητες, η παρουσία εξωτερικών κινήτρων μειώνει την εσωτeρική παρακίνηση, ενώ, σε βαρετές και μονότονες δραστηριότητες, αυξάνεται (Calder & Staw, 1975).

Ο παράγοντας ηλικία είναι καθοριστικός σε ό,τι αφορά τη σχετική ισχύ της εσωτερικής ή εξωτερικής παρακίνησης. Παιδιά ηλικίας πέντε ή έξι ετών δε χάνουν την εσωτερική παρακίνηση, ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά τα εξωτερικά ανταλλάγματα μειώνουν την εσωτερική παρακίνηση. Αυτή η διαφορά αποδόθηκε στο ότι τα μικρότερα παιδιά δεν έχουν κοινωνικοποιηθεί αρκετά στις αξίες της κοινωνίας, ενώ τα μεγαλύτερα μπορούν και αντιλαμβάνονται - μεταφράζουν καλύτερα τις κοινωνικές αμοιβές.

Ο Cratty, (1983), βασιζόμενος σε ερευνητικά δεδομένα, δίνει τις ακόλουθες συμβουλές, προς τους καθηγητές Φυσικής Αγωγής και/ή προπονητές, σχετικά με την παρακίνηση των μικρών παιδιών στον αθλητισμό:

1. Πρέπει να δίνεται προσοχή, όταν αποφασίζουμε για το είδος των ανταλλαγμάτων, στην ηλικία που δίνονται και στα κριτήρια με βάση τα οποία θα ανταμειφθεί η απόδοση.

2. Τα μικρά παιδιά πρέπει να ενθαρρύνονται προσεκτικά, όταν μαθαίνουν μία δραστηριότητα, συχνά και με ακρίβεια για συγκεκριμένες μεταβολές στην απόδοση. Μετά, όμως, τη μάθηση μιας δραστηριότητας, κατά καιρούς, πρέπει να δίνονται και εξωτερικά κίνητρα. Είναι δε προτιμότερο αυτά τα ανταλλάγματα να δίνονται αιφνιδιαστικά και να μην τα προσδοκούν τα παιδιά.

Πηγή : Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ

Δρ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΓΑΝΗΣ