Εικόνα του σώματος και διατροφικές διαταραχές
Η διαταραγμένη σχέση με το φαγητό και το σώμα αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά και «κρυφά» προβλήματα στον σύγχρονο αθλητισμό.
Στην καθημερινότητα, συναντάμε παγιδευμένους αθλητές στην προσπάθειά τους για το "τέλειο" σώμα. Το παρακάτω επιστημονικό άρθρο αναλύει πώς η εικόνα του σώματος συνδέεται με τις διατροφικές διαταραχές, με έμφαση στις αθλούμενες γυναίκες.
Εικόνα του σώματος και διατροφικές διαταραχές
1. Τι είναι η διαταραγμένη διατροφή;
Η διαταραγμένη διατροφή (disordered eating) είναι ένας όρος που περιγράφει ένα ευρύ φάσμα ανθυγιεινών συμπεριφορών γύρω από το φαγητό. Δεν πρόκειται απλώς για μια δίαιτα, αλλά για μια ψυχική και σωματική εμμονή με το βάρος, τις θερμίδες και το σχήμα του σώματος. Περιλαμβάνει σοβαρές παθήσεις όπως:
- Νευρική Ανορεξία: Αυστηρός αυτοπεριορισμός της τροφής λόγω έντονου φόβου αύξησης του βάρους.
- Νευρική Βουλιμία: Επεισόδια υπερφαγίας που ακολουθούνται από μεθόδους "κάθαρσης" (π.χ. εμετός, καθαρτικά).
- Αδηφαγική Διαταραχή: Κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής χωρίς έλεγχο, αλλά χωρίς κάθαρση.
- Νευρική Ορθορεξία: Μια σύγχρονη εμμονή με την αποκλειστική κατανάλωση "καθαρών" και υγιεινών τροφών.
2. Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα σημάδια που πρέπει να κινητοποιήσουν έναν προπονητή, γονέα ή συναθλητή χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
- Συμπεριφορικά: Παράλειψη γευμάτων, κρυφό φαγητό, υπερβολική και ψυχαναγκαστική γυμναστική (ακόμα και με τραυματισμούς), συνεχές ζύγισμα.
- Ψυχολογικά: Έντονο άγχος για την εμφάνιση, απομόνωση από κοινωνικές εκδηλώσεις με φαγητό, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κυκλοθυμία.
- Physical (Σωματικά): Απότομη αλλαγή βάρους, συνεχής αίσθηση κρύου, ζαλάδες, ξηροδερμία, φθορά στα δόντια.
3. Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην υγεία;
Η διατροφική στέρηση και οι ακραίες συμπεριφορές προκαλούν σοβαρές και συχνά μη αναστρέψιμες βλάβες στον οργανισμό:
- Καρδιαγγειακά προβλήματα: Υπόταση, βραδυκαρδία και κίνδυνος καρδιακής ανακοπής.
- Ενδοκρινικές διαταραχές: Διακοπή της περιόδου (αμηνόρροια) λόγω έλλειψης ενέργειας.
- Μυοσκελετική εξασθένηση: Μείωση της οστικής πυκνότητας (οστεοπενία/οστεοπόρωση) και αυξημένα κατάγματα κόπωσης.
- Πεπτικό σύστημα: Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, δυσκοιλιότητα, καταστροφή του στομάχου.
- Σύνδρομο REDs: Η Σχετική Ενεργειακή Ανεπάρκεια στον Αθλητισμό (Relative Energy Deficiency in Sport) που καταστρέφει την απόδοση και το ανοσοποιητικό σύστημα.
4. Διατροφικές διαταραχές στις αθλούμενες γυναίκες
Οι γυναίκες αθλήτριες αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου. Η πίεση για νίκη συναντά την πίεση για την "τέλεια" σιλουέτα, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο μείγμα.
- Η "προσωπικότητα των διατροφικών διαταραχών": Χαρακτηρίζεται από χαμηλή αυτοεκτίμηση, τελειομανία, ανάγκη για απόλυτο έλεγχο, κοινωνικό άγχος και συναισθηματική αστάθεια.
- Η "προσωπικότητα" της κορυφαίας αθλήτριας: Οι πρωταθλήτριες είναι συχνά άτομα με απίστευτη πειθαρχία, υψηλούς στόχους, ανθεκτικότητα στον πόνο και ακραία τελειομανία.
- Η μοιραία σύγκρουση: Όταν αυτά τα δύο προφίλ ενώνονται, η αθλήτρια γίνεται ανικανοποίητη με τη σιλουέτα της. Χρησιμοποιεί την τρομερή της πειθαρχία όχι για να προπονηθεί σωστά, αλλά για να λιμοκτονήσει, θεωρώντας ότι ένα πιο αδύνατο σώμα θα φέρει αυτόματα την επιτυχία.
5. Ποια αθλήματα προκαλούν μεγαλύτερη ανησυχία;
Τα αθλήματα δεν είναι όλα ίδια. Ο κίνδυνος εκτοξεύεται σε τρεις συγκεκριμένες κατηγορίες:
| Κατηγορία Αθλημάτων | Παραδείγματα | Λόγος Ανησυχίας |
|---|---|---|
| Αισθητικά Αθλήματα | Ρυθμική/Ενόργανη Γυμναστική, Καλλιτεχνικό Πατινάζ, Χορός | Η χαμηλή βαθμολογία ή η κρίση συνδέεται άμεσα με την κομψή εμφάνιση. |
| Αθλήματα Αντοχής | Δρόμοι Αντοχής, Μαραθώνιος, Τρίαθλο | Υπάρχει η λανθασμένη πεποίθηση ότι το λιγότερο βάρος ισούται πάντα με μεγαλύτερη ταχύτητα. |
| Αθλήματα με Κατηγορίες Βάρους | Πολεμικές Τέχνες (Καράτε, Τζούντο), Κωπηλασία | Οι αθλήτριες κάνουν ακραίες αφυδατώσεις και δίαιτες για να "πιάσουν" τα κιλά της κατηγορίας τους. |
Πηγές / Βιβλιογραφία
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.).
- Mountjoy, M., et al. (2018). IOC consensus statement on Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S): 2018 update. British Journal of Sports Medicine.
- Sundgot-Borgen, J., & Torstveit, M. K. (2004). Prevalence of eating disorders in elite athletes is higher than in the general population. Clinical Journal of Sport Medicine.
- Thompson, R. A., & Sherman, R. T. (2010). Eating Disorders in Sport. Routledge.
επιμέλεια άρθρου: Γιώργος Μπακαλόπουλος, Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α. & Α. - Εκ/κος Φ.Α. & Προπονητής
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου