Αυτισμός και αθλητισμός

Τα οφέλη της φυσικής άσκησης είναι αναμφισβήτητα, τόσο για τα παιδιά και τους ενήλικες με τυπική ανάπτυξη, όσο και για τα παιδιά με διάφορες δυσκολίες, όπως είναι ο αυτισμός. Η εκτόνωση της ενέργειας, η εκγύμναση του σώματος και η ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων είναι μερικά μόνο από τα οφέλη που δέχονται αθλητές οποιασδήποτε κατηγορίας, ηλικίας και διαφορετικότητας.  

Τα άτομα μέσα στο φάσμα του αυτισμού, δείχνουν να λειτουργούν καλύτερα σε δομημένα πλαίσια, ανεξαρτήτως του αθλήματος ή της άσκησης που καλούνται να κάνουν. Είτε είναι ομαδικό άθλημα, είτε ατομικό, ένα καλά δομημένο πλαίσιο, με αρχή, μέση και τέλος και το οποίο διατηρεί, μέσα σε επιτρεπτά, για το άθλημα ή άσκηση,  όρια μία συγκεκριμένη ρουτίνα, χωρίς εκπλήξεις και αυτοσχεδιασμούς, είναι σε θέση να τραβήξει τη προσοχή ενός παιδιού και να λειτουργήσει υπέρ του, σε όλα τα επίπεδα που ένα άθλημα ή μία άσκηση μπορεί να ωφελήσει κάποιον.

Τα πιο διαδεδομένα, μεταξύ των άλλων, αθλήματα για τα παιδιά με αυτισμό είναι η κολύμβηση, η ιππασία, το περπάτημα στη φύση (hiking), η ποδηλασία και οι πολεμικές τέχνες. Τα συγκεκριμένα αθλήματα, θεωρούνται ατομικά. Δεδομένης της δυσκολίας για ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων, τα ομαδικά αθλήματα  όπως το μπάσκετ, το ποδόσφαιρο, το βόλεϊ και αυτά τα οποία πραγματοποιούνται σε ομάδες (όπως το μπαλέτο ή η ενόργανη), καλό είναι να μην προτιμώνται, τουλάχιστον εφόσον το παιδί δεν έχει αναπτύξει τις απαιτούμενες δεξιότητες, για τη συνύπαρξη σε μία ομάδα. Σε καμιά περίπτωση ωστόσο δεν είναι απαγορευτικά για όλους.

Σε αυστηρά θεραπευτικό πλαίσιο, τα προγράμματα είναι εξατομικευμένα και με συγκεκριμένη στοχοθεσία. Στην Ελλάδα, υπάρχουν σύλλογοι και κέντρα, στα οποία ένας γονέας ή κηδεμόνας μπορεί να απευθυνθεί για τη φυσική άσκηση του παιδιού του. Τα προγράμματα είναι συνήθως ένας προς έναν (σε εξαιρετικές περιπτώσεις και σε μικρές ομάδες δύο με τριών ατόμων), σχεδιάζονται μετά από σχετική αξιολόγηση του παιδιού και έχουν συγκεκριμένη στοχοθεσία.

Εκτός των δραστηριοτήτων με αυστηρά θεραπευτική στοχοθεσία (αύξηση και βελτίωση κινητικότητας, επικοινωνία), ένα παιδί στο φάσμα (συνήθως υψηλής λειτουργικότητας), μπορεί να εμπλακεί σε μία σωματική δραστηριότητα με χαλαρότερους στόχους ή πιο γενικούς. Στα πλαίσια για παράδειγμα ενός τυπικού αθλητικού συλλόγου, ένα παιδί με υψηλή λειτουργικότητα, μπορεί να ωφεληθεί, τόσο από την ίδια την άσκηση (εκτόνωση ενέργειας και εκγύμναση του σώματος), όσο και από την επαφή του με παιδιά παρόμοιας ηλικίας. Οι δυσκολίες είναι αρκετές, αλλά όπως είπαμε και παραπάνω δεν είναι αποτρεπτικές. Εφόσον, ο γυμναστής ή προπονητής έχει ενημερωθεί για τις ιδιαιτερότητες του παιδιού, από τους γονείς ή και την ομάδα των θεραπευτών του, μπορεί με μικρές τροποποιήσεις στη ρουτίνα της προπόνησης, να εμπλέξει το παιδί.

Σε όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, είτε μιλάμε για ένα άθλημα, είτε για αυστηρά θεραπευτικό πλαίσιο, εφόσον το παιδί με αυτισμό, δεν αισθάνεται απειλή, λόγω ερεθισμάτων και του γενικότερου περιβάλλοντος, μπορεί να περάσει ευχάριστα και εποικοδομητικά την ώρα, ανεξαρτήτων στόχων και μεθόδων. Είναι σημαντικό πριν την εμπλοκή του παιδιού, οι γονείς ή κηδεμόνες να ξεκαθαρίσουν ποιά είναι τα κίνητρά τους για αυτή  την ενασχόληση και να συζητήσουν με τον γυμναστή ή προπονητή, τι μπορεί να προσφέρει και τι θέλουν εντέλει, από αυτήν, να πετύχουν.

Ένα παιδί είναι καλό να ασκείται σε κάθε ευκαιρία. Η βόλτα σε ένα πάρκο, στη θάλασσα και οι δραστηριότητες, όπως το παιχνίδι με τη μπάλα, σε ένα χαλαρό και ευχάριστο πλαίσιο, με την οικογένεια και το στενό, ενισχύουν θετικά τη φυσική άσκηση και μπορούν να βοηθήσουν για μία ομαλή μετάβαση σε ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο, όπως αυτό του αθλητικού συλλόγου. 

Τέλος, δεν ξεχνάμε ότι ακόμα και αν ένα παιδί δεν παρακολουθεί ποτέ κάποια οργανωμένη δραστηριότητα για τη φυσική του άσκηση, οι γονείς και οι κηδεμόνες μπορούν πάντα με τη φαντασία και τη θετική διάθεση, να μην εμπλέκονται σε ποικίλες μορφές ασκήσεων, οι οποίες είναι δυνατόν να βελτιώσουν, τόσο τις κινητικές δεξιότητες, όσο και τις επικοινωνιακές του.

Πηγή: autism - autismosirakleio.gr