Ανατομικά, φυσιολογικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά κατά την αναπτυξιακή ηλικία

Για να πετύχουμε μεγαλύτερες βελτιώσεις στην απόδοση, θα πρέπει να ενθαρρύνουμε όσο το δυνατό, περισσότερους νέους και παιδιά, να παίρνουν μέρος στην αθλητική προπόνηση. Αυτή η περίοδος της ζωής τους χαρακτηρίζεται από έντονη αύξηση και ωρίμανση των οργανικών λειτουργιών, ανάπτυξη της προσωπικότητας του νέου ανθρώπου και αύξηση της ικανότητας για κινητική μάθηση. Επειδή τα παιδιά και οι νέοι μαθαίνουν εύκολα όσα τους διδάσκονται στη προπόνηση, αυτή είναι η ηλικία που μπορούν να μπουν οι βάσεις για να επιτύχουν κορυφαίες επιδόσεις αργότερα στη ζωή τους κι έτσι πιστεύουμε πως είναι χρήσιμη μια προσεκτικότερη διερεύνηση αυτών των χαρακτηριστικών, αφού είναι ουσιαστικά και μέρος των εκπαιδευτικών και προπονητικών στόχων που συνδέονται με τη προπόνηση.

Ανατομικά χαρακτηριστικά και διάπλαση

Η πορεία μέχρι την ενηλικίωση διαρκεί περίπου είκοσι χρόνια. Αυτό είναι ένα μακρύ, αλλά απαραίτητο χρονικό διάστημα, στο οποίο συμβαίνουν πολύπλοκες μορφολογικές, φυσιολογικές και ψυχολογικές διαδικασίες. Ανάπτυξη δε σημαίνει μονάχα μια αύξηση σε μέγεθος και βάρος, αλλά επίσης μια διαφοροποίηση και μεταμόρφωση, μια οργάνωση και μια ωρίμανση (Salmi).

Το αναπτυσσόμενο παιδί και το νεαρό άτομο που ωριμάζει δεν είναι απλά μικροί ενήλικοι, γιατί δε φαίνεται μόνο στο ύψος τους, αλλά πάνω απ' όλα στις σημαντικές διαφορές που παρουσιάζουν στις αναλογίες του κορμιού τους και στην τονισμένη ανάπτυξη ορισμένων σωματικών χαρακτηριστικών που τους κάνουν διαφορετικούς από τους ενήλικες. Τα διάφορα μέλη του σώματός τους αναπτύσσονται με διαφορετικό ρυθμό π.χ., το κεφάλι μεγαλώνει σε αναλογία ένα προς δύο και τα πόδια σε αναλογία ένα προς πέντε συγκρινόμενα με το μέγεθος που είχαν στη γέννηση του ατόμου. Αυτό δικαιολογεί μια ανάλυση των περιόδων ανάπτυξης.

Χαρακτηριστικά της σκελετικής ανάπτυξης

Εκτός από τη περιοχή του προσώπου, το κρανίο και τις κλείδες, όλα τα οστά του κορμού και των άκρων έχουν γίνει από χόνδρους. Η διαδικασία της σκελετικής οστεοποίησης ολοκληρώνεται μεταξύ της ηλικίας 22 και 28 χρόνων, σημειώνοντας το τέλος της ανάπτυξης ενός ατόμου σε ύψος. Η οστεοποίηση είναι μια διαδικασία στην οποία κύτταρα  που καταστρέφουν το χόνδρο τον διασπούν και κύτταρα που σχηματίζουν οστά σχηματίζουν οστεϊκό ιστό στη θέση τους. Αυτό γίνεται με το στρώμα του οστού που περιτυλίγει το χόνδρο και γίνεται πυκνότερο (περιχονδριακή οστεοποίηση) και με το σχηματισμό οστεϊκής ουσίας (οστείκός πυρήνας) μέσα στο χόνδρο (ενδοχονδριακή οστεοποίηση). Το αυξανόμενο οστό δεν είναι μόνο πιο ελαστικό, αλλά επίσης - κι αυτό φαίνεται να είναι σημαντικό - όχι τόσο ευλύγιστο. Αυτό και μόνο το γεγονός μπορεί να εξηγήσει ικανοποιητικά, γιατί ο νεαρός σκελετός δεν μπορεί να αντέξει τόσο βαρύ φορτίο όσο ο ενήλικας σκελετός.

Η οστεοποίηση του σκελετού είναι μια μακρά προκαθορισμένη και πολύπλοκη διαδικασία, η οποία επηρεάζεται από τις ορμόνες και την άσκηση. Διαλειμματική (περιοδικά διακοπτόμενη) άσκηση με φορτία πίεσης διεγείρει την αύξηση των οστών σε μήκος (Huether, Volkmann, Jores, Tittel 1963), ενώ η υπερβολική, ποσοτική και προσωρινή επιφόρτιση την εμποδίζει (Schede). Η μυϊκή τάση είναι το κύριο λειτουργικό ερέθισμα που είναι υπεύθυνο για τη πύκνωση των οστών.

Ένα οργανωμένο και ποικίλο προπονητικό πρόγραμμα συμβάλλει φυσιολογικά σ' αυτή τη διαδικασία του μετασχηματισμού των οστών, που είναι ιδιαίτερα έντονη κατά τη παιδική ηλικία και την εφηβεία. Ένα τέτοιο πρόγραμμα περιορίζει ουσιαστικά τον κίνδυνο εκφυλισμού στις ζώνες της οστεοποίησης, που πιθανά να υπάρχει σε κάποιο βαθμό σε μικρή ηλικία και που οφείλεται μέχρι ενός σημείου σε ενδοκρινολογικές ανωμαλίες, καθώς και τον κίνδυνο αυτογενών αθλητικών τραυματισμών, όπως ρήξεις στις αποφάσεις που προκαλούνται από μυϊκή διάταση  κατά τις αθλητικές ασκήσεις.

...συνεχίζεται

Πηγή : ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ - ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ

D. HARRE